Ancient musical instrument found in Central Highlands
An ancient stone xylophone called a "đàn đá" was unearthed in Bo Nom ward, Son Dien commune, Di Linh district in the Central Highlands province of Lam Dong.
The xylophone consists of 18 slabs of gray stone that still creates a sweet and resounding sound.
The slabs of stone are preserved in the provincial museum. This is the second dan da found in Di Linh to date. The first was discovered in Dinh Lac commune in 1998.
Archaeologists said the instrument dated from 4,000-10,000 back. (VNA)
Full Version: Ancient Music Instrument Found In Centrl Highlands
Very interesting. It is absolutely amazing how the instrument is still in its original, working form, and we can discover it, after thousands of years.
Cập nhật 16:10 ngày 03-07-2004
Bí ẩn từ một bộ đàn đá Tây Nguyên
--------------------------------------------------------------------------------
Anh Phan Trí Dũng
và bộ đàn đá Đambri.
Từ những thanh đá vô tri, những giai điệu da diết, nồng nàn của nhạc phẩm Diễm xưa (của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn), Triệu đóa hồng (t́nh khúc Nga nổi tiếng) vang lên. Bộ đàn đá cổ tên Đambri được anh Phan Trí Dũng (ngụ tại TP Hồ Chí Minh) t́m thấy một cách t́nh cờ, gồm 24 thanh đàn, được bố trí theo âm giai 12 cung, có thể chơi được tất cả các loại nhạc.
Từ những viên đá cảnh...
Anh Phan Trí Dũng kể lại: "Bạn tôi, anh Nguyễn Văn Phúng, là người chơi đá cảnh, định làm cho tôi một sân vườn đá cảnh tại khu du lịch Đambri - Lâm Đồng. Và tôi đă phát hiện chuyện kỳ lạ từ một số thanh đá cắm làm hàng rào ở khu du lịch Đambri...".
Khi phát hiện một số thanh đá khi gơ vào phát ra âm thanh như những nốt nhạc, đồng thời trên thân chúng có những vết ghè đẽo một cách có chủ ư chứ không phải do bào ṃn tự nhiên, anh Dũng bèn xẻ đá để xem xét. Nhận thấy vết phong hóa thấm sâu từ một đến vài milimet, anh hoài nghi: Phải chăng ḿnh đang cầm trên tay những thanh đá lưu lạc của một bộ đàn đá cổ?
Vậy là hơn 400 thanh đá mà anh Phúng sưu tầm được - định chuyển lên Đambri làm hàng rào đá cảnh - được anh Dũng gom nhặt lại, sau đó kiểm tra kỹ lưỡng bằng các thiết bị như máy đếm tần số âm thanh, máy phân tích phổ âm thanh, máy đo âm lượng, máy ghi h́nh dạng sóng âm thanh... Anh Dũng tiến hành đo, phân lập thành 16 nhóm đá theo tần số, mỗi nhóm chọn được khoảng 2-3 thanh đá "chuẩn" có âm vực gần gũi nhất với âm nhạc 12 cung châu Âu.
Với vốn kiến thức về nhạc lư sẵn có, đồng thời sưu tầm t́m hiểu thêm âm nhạc dân gian của người Tây Nguyên, anh Dũng thử sắp xếp, ghép các thanh lại theo cung bậc ngũ âm Tây Nguyên truyền thống. Chính trong quá tŕnh "lên dây" lại cho bộ đàn đá, anh khám phá một điều thú vị: "Ban đầu, tôi sắp xếp các thanh theo âm nhạc ngũ cung của người Tây Nguyên như quan điểm của các nhà chuyên môn nghiên cứu về đàn đá. Nhưng thật kỳ lạ, cách sắp xếp ấy lại... không ra nhạc. V́ vậy tôi đă hiệu chỉnh cao độ của khoảng 4 thanh (trong 24 thanh), 6 nốt giảm c̣n 12 nốt và thật bất ngờ, chúng lại trùng với âm giai 12 cung của châu Âu hiện nay !".
Bí ẩn Tây Nguyên
Theo suy đoán của anh Dũng, có thể người Tây Nguyên xưa đă sáng tạo và sử dụng các nhạc cụ có rất nhiều cung bậc chứ không chỉ bị trói buộc trong ngũ cung. Nếu như ở châu Âu đặt tên 12 cung là đô, rê, mi... và các thăng, giáng th́ ở Tây Nguyên đặt tên các cung là mế, r'tơm, d'nion, thon, thơ, thi... (mế tương đương với nốt rê và r'tơm tương đương với nốt fa thăng). Nếu đúng như vậy, cần phải xem lại quan điểm cho rằng nhạc cụ Tây Nguyên chỉ là âm nhạc ngũ cung và các nốt c̣n lại (từ 7 đến 11 nốt) có thể đă thất lạc, cần t́m nhặt, khôi phục lại.
Anh Dũng lư giải: "Dựa trên cơ sở khảo sát các bộ đàn đá đă được phát hiện trước đây và nghiên cứu kỹ bộ đàn đá Đambri, để làm được một bộ đàn đá có âm giai 12 cung (2 bát độ) theo cách thủ công của người Tây Nguyên, cần ít nhất 5 năm.
Việc ra đời các bộ đàn đá có âm giai ngoài ngũ cung chứng tỏ người Tây Nguyên xưa đă có thời gian định cư chứ không hoàn toàn du canh, du cư. Và khi du cư, để mang theo một bộ đàn đá âm giai 12 cung th́ cần ít nhất 24 người khỏe mạnh, điều này có thể là khó khăn với các buôn làng v́ họ cần mang theo nhiều thứ thiết yếu khác. V́ vậy, có thể các thanh đàn gơ nốt có tác dụng luyến láy đă bị bỏ lại.
Qua nhiều thế hệ, các bộ đàn đá chỉ c̣n giữ lại các thanh nốt then chốt nhất để có thể tạo ra nhạc. Đó là ngũ cung, có nơi chỉ có ba cung với bộ đàn đá chỉ c̣n lại ba nốt (thí dụ như bộ đàn đá ở Khánh Sơn, Di Linh, B'Lao)".
"Có thể việc một người chơi guitar nghiệp dư như tôi công bố công tŕnh nghiên cứu âm giai 12 cung của người Tây Nguyên sẽ không thuyết phục được các nhà chuyên môn. Tuy nhiên, với tư cách là một người làm khoa học, kỹ thuật lâu năm (anh Dũng hiện là Giám đốc Công ty Kỹ thuật điện tử Petech), với rất nhiều kết quả đo lường thu thập được trong suốt hơn 365 ngày "ăn với đá", "ngủ với đá", "vui ca cùng đá", tôi có đủ cơ sở để chứng minh cho những kết luận của ḿnh, đồng thời mong muốn nhận được những ư kiến phản biện, đóng góp.
Từ đó, tôi mong muốn chúng ta cùng làm sáng tỏ một khám phá quan trọng: Âm giai 12 cung không phải là phát minh độc quyền của người châu Âu, và phải chăng chúng ta đă có một nền nghệ thuật từng phát triển rực rỡ tại Tây Nguyên, khởi đầu là những bộ đàn đá có âm giai 12 cung ?" - anh Dũng tâm sự.
TỐ TÂM
Theo Thanh niên
Lâm Đồng: Phát hiện bộ đàn đá đồ sộ
Một bộ đàn đá có số lượng đồ sộ chưa từng thấy: 18 thanh vừa được Bảo tàng Lâm Đồng lập hồ sơ tiếp nhận từ một gia đ́nh nông dân nghèo ở một địa bàn vùng sâu hẻo lánh: buôn Bờ Nơm, xă Sơn Điền, huyện Di Linh, Lâm Đồng: anh K’ Tuấn, người K’Ho.
18 thanh đá trên thuộc loại đá xám, tất cả khi gơ đều phát ra những thanh âm trong vắt, ngân vang rất lạ và khác nhau. Có thanh h́nh dạng thon dài, hai mép được ghè mỏng, hai đầu nở, ở phần giữa thắt eo; lại có thanh h́nh dạng hơi dẹt và thuôn đều, hai mép được ghè đẽo thô...
Kích thước những thanh đá được cho là khá đặc biệt: bên cạnh những thanh có độ dài 43, 71,75 cm, có thanh được ghè đẽo khá công phu và có độ dài chưa từng thấy: trên 1,5m...
Theo Tuổi Trẻ
Bí ẩn từ một bộ đàn đá Tây Nguyên
--------------------------------------------------------------------------------
Anh Phan Trí Dũng
và bộ đàn đá Đambri.
Từ những thanh đá vô tri, những giai điệu da diết, nồng nàn của nhạc phẩm Diễm xưa (của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn), Triệu đóa hồng (t́nh khúc Nga nổi tiếng) vang lên. Bộ đàn đá cổ tên Đambri được anh Phan Trí Dũng (ngụ tại TP Hồ Chí Minh) t́m thấy một cách t́nh cờ, gồm 24 thanh đàn, được bố trí theo âm giai 12 cung, có thể chơi được tất cả các loại nhạc.
Từ những viên đá cảnh...
Anh Phan Trí Dũng kể lại: "Bạn tôi, anh Nguyễn Văn Phúng, là người chơi đá cảnh, định làm cho tôi một sân vườn đá cảnh tại khu du lịch Đambri - Lâm Đồng. Và tôi đă phát hiện chuyện kỳ lạ từ một số thanh đá cắm làm hàng rào ở khu du lịch Đambri...".
Khi phát hiện một số thanh đá khi gơ vào phát ra âm thanh như những nốt nhạc, đồng thời trên thân chúng có những vết ghè đẽo một cách có chủ ư chứ không phải do bào ṃn tự nhiên, anh Dũng bèn xẻ đá để xem xét. Nhận thấy vết phong hóa thấm sâu từ một đến vài milimet, anh hoài nghi: Phải chăng ḿnh đang cầm trên tay những thanh đá lưu lạc của một bộ đàn đá cổ?
Vậy là hơn 400 thanh đá mà anh Phúng sưu tầm được - định chuyển lên Đambri làm hàng rào đá cảnh - được anh Dũng gom nhặt lại, sau đó kiểm tra kỹ lưỡng bằng các thiết bị như máy đếm tần số âm thanh, máy phân tích phổ âm thanh, máy đo âm lượng, máy ghi h́nh dạng sóng âm thanh... Anh Dũng tiến hành đo, phân lập thành 16 nhóm đá theo tần số, mỗi nhóm chọn được khoảng 2-3 thanh đá "chuẩn" có âm vực gần gũi nhất với âm nhạc 12 cung châu Âu.
Với vốn kiến thức về nhạc lư sẵn có, đồng thời sưu tầm t́m hiểu thêm âm nhạc dân gian của người Tây Nguyên, anh Dũng thử sắp xếp, ghép các thanh lại theo cung bậc ngũ âm Tây Nguyên truyền thống. Chính trong quá tŕnh "lên dây" lại cho bộ đàn đá, anh khám phá một điều thú vị: "Ban đầu, tôi sắp xếp các thanh theo âm nhạc ngũ cung của người Tây Nguyên như quan điểm của các nhà chuyên môn nghiên cứu về đàn đá. Nhưng thật kỳ lạ, cách sắp xếp ấy lại... không ra nhạc. V́ vậy tôi đă hiệu chỉnh cao độ của khoảng 4 thanh (trong 24 thanh), 6 nốt giảm c̣n 12 nốt và thật bất ngờ, chúng lại trùng với âm giai 12 cung của châu Âu hiện nay !".
Bí ẩn Tây Nguyên
Theo suy đoán của anh Dũng, có thể người Tây Nguyên xưa đă sáng tạo và sử dụng các nhạc cụ có rất nhiều cung bậc chứ không chỉ bị trói buộc trong ngũ cung. Nếu như ở châu Âu đặt tên 12 cung là đô, rê, mi... và các thăng, giáng th́ ở Tây Nguyên đặt tên các cung là mế, r'tơm, d'nion, thon, thơ, thi... (mế tương đương với nốt rê và r'tơm tương đương với nốt fa thăng). Nếu đúng như vậy, cần phải xem lại quan điểm cho rằng nhạc cụ Tây Nguyên chỉ là âm nhạc ngũ cung và các nốt c̣n lại (từ 7 đến 11 nốt) có thể đă thất lạc, cần t́m nhặt, khôi phục lại.
Anh Dũng lư giải: "Dựa trên cơ sở khảo sát các bộ đàn đá đă được phát hiện trước đây và nghiên cứu kỹ bộ đàn đá Đambri, để làm được một bộ đàn đá có âm giai 12 cung (2 bát độ) theo cách thủ công của người Tây Nguyên, cần ít nhất 5 năm.
Việc ra đời các bộ đàn đá có âm giai ngoài ngũ cung chứng tỏ người Tây Nguyên xưa đă có thời gian định cư chứ không hoàn toàn du canh, du cư. Và khi du cư, để mang theo một bộ đàn đá âm giai 12 cung th́ cần ít nhất 24 người khỏe mạnh, điều này có thể là khó khăn với các buôn làng v́ họ cần mang theo nhiều thứ thiết yếu khác. V́ vậy, có thể các thanh đàn gơ nốt có tác dụng luyến láy đă bị bỏ lại.
Qua nhiều thế hệ, các bộ đàn đá chỉ c̣n giữ lại các thanh nốt then chốt nhất để có thể tạo ra nhạc. Đó là ngũ cung, có nơi chỉ có ba cung với bộ đàn đá chỉ c̣n lại ba nốt (thí dụ như bộ đàn đá ở Khánh Sơn, Di Linh, B'Lao)".
"Có thể việc một người chơi guitar nghiệp dư như tôi công bố công tŕnh nghiên cứu âm giai 12 cung của người Tây Nguyên sẽ không thuyết phục được các nhà chuyên môn. Tuy nhiên, với tư cách là một người làm khoa học, kỹ thuật lâu năm (anh Dũng hiện là Giám đốc Công ty Kỹ thuật điện tử Petech), với rất nhiều kết quả đo lường thu thập được trong suốt hơn 365 ngày "ăn với đá", "ngủ với đá", "vui ca cùng đá", tôi có đủ cơ sở để chứng minh cho những kết luận của ḿnh, đồng thời mong muốn nhận được những ư kiến phản biện, đóng góp.
Từ đó, tôi mong muốn chúng ta cùng làm sáng tỏ một khám phá quan trọng: Âm giai 12 cung không phải là phát minh độc quyền của người châu Âu, và phải chăng chúng ta đă có một nền nghệ thuật từng phát triển rực rỡ tại Tây Nguyên, khởi đầu là những bộ đàn đá có âm giai 12 cung ?" - anh Dũng tâm sự.
TỐ TÂM
Theo Thanh niên
Lâm Đồng: Phát hiện bộ đàn đá đồ sộ
Một bộ đàn đá có số lượng đồ sộ chưa từng thấy: 18 thanh vừa được Bảo tàng Lâm Đồng lập hồ sơ tiếp nhận từ một gia đ́nh nông dân nghèo ở một địa bàn vùng sâu hẻo lánh: buôn Bờ Nơm, xă Sơn Điền, huyện Di Linh, Lâm Đồng: anh K’ Tuấn, người K’Ho.
18 thanh đá trên thuộc loại đá xám, tất cả khi gơ đều phát ra những thanh âm trong vắt, ngân vang rất lạ và khác nhau. Có thanh h́nh dạng thon dài, hai mép được ghè mỏng, hai đầu nở, ở phần giữa thắt eo; lại có thanh h́nh dạng hơi dẹt và thuôn đều, hai mép được ghè đẽo thô...
Kích thước những thanh đá được cho là khá đặc biệt: bên cạnh những thanh có độ dài 43, 71,75 cm, có thanh được ghè đẽo khá công phu và có độ dài chưa từng thấy: trên 1,5m...
Theo Tuổi Trẻ
Woa! That is so awesome! 
QUOTE (ngo.ngochy @ Jul 20 2004, 01:22 AM)
Woa! That is so awesome!
Wonderful, isn't it !
They should expose it in a museum, where all paying visitors could come and play their music on it ! :genius:
IT looks primitive to me
QUOTE (supernovasp @ Jul 20 2004, 10:24 AM)
IT looks primitive to me
no really? it couldve dated as far back as 10,000 years!
QUOTE (chosenone22 @ Jul 20 2004, 01:58 PM)
QUOTE (supernovasp @ Jul 20 2004, 10:24 AM)
IT looks primitive to me
no really? it couldve dated as far back as 10,000 years!
Stone Age, eh?
wow - dope $hit
thats totally tubular dudes, cowabunga man
thats totally tubular dudes, cowabunga man
but who made thnem?
QUOTE (dalawapo @ Jul 20 2004, 06:07 PM)
but who made thnem?
Not Kinh people
Maybe the Cham?
^ probably is. Since they're native there...
Nah nop not cham, it predates the chams. My money is on the negritos.
really? what is the time liine from Negrito => Cham => other ethnics => kinh 
could be the blancitos.
Fascinating post! Thanx for putting it up! It was great reading, especially the part about how they had to rediscover and reapply the traditional tonality otherwise it just wasn't 'musical'. I'd love to know the details of how they did THAT!! With it dated 4,000 to 10,000 years ago, just about ANYBODY could've made em, but it is interesting that the Tay Nguyen tribes still retain the cultural knowledge of the traditional tonality. Either their ancestors were involved in the creation of the Dda`n dda' or that knowledge has been passed down to them for use over time. The same scales and tones apply to most all traditional Asian music, right? Whoever introduced that had some MAJOR influence.
The picture of the Dda`n dda' all set up around that guy is awesome!! Makes me want a set for my drum kit!! hahaha!
rage
The picture of the Dda`n dda' all set up around that guy is awesome!! Makes me want a set for my drum kit!! hahaha!
rage
QUOTE (rage @ Jul 22 2004, 01:28 PM)
Fascinating post! Thanx for putting it up! It was great reading, especially the part about how they had to rediscover and reapply the traditional tonality otherwise it just wasn't 'musical'. I'd love to know the details of how they did THAT!! With it dated 4,000 to 10,000 years ago, just about ANYBODY could've made em, but it is interesting that the Tay Nguyen tribes still retain the cultural knowledge of the traditional tonality. Either their ancestors were involved in the creation of the Dda`n dda' or that knowledge has been passed down to them for use over time. The same scales and tones apply to most all traditional Asian music, right? Whoever introduced that had some MAJOR influence.
The picture of the Dda`n dda' all set up around that guy is awesome!! Makes me want a set for my drum kit!! hahaha!
rage
The picture of the Dda`n dda' all set up around that guy is awesome!! Makes me want a set for my drum kit!! hahaha!
rage
1°) If you want to read more discussions about this (for now only in Vietnamese)
http://giaidieuxanh.com.vn/baibao/2004/07/176745/
+ the first đàn đá found earlier
Kpa Ylăng và cây đàn đá Khánh Sơnhttp://giaidieuxanh.com.vn/nhacviet/2004/01/43834/
http://www.lamdong.gov.vn/cdrom/vhnt/dandaBudo.htm
and all in
Search for updates about Đàn đá
2°) in archeology, there are new findings in Vietnam all the time!
look at this just new one
Khai quật đàn tế Nam giao nhà Hồ tại Thanh Hoá
http://vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2004/07/3B9D471B/
Search for updates about Đàn tế
3°) Those interested in all findings about the Thang Long Citadel can go to my website (all in column right; click on the pictures for all links)
http://dir.vietnam.online.fr/
This is a "lo-fi" version of our main content. To view the full version with more information, formatting and images, please click here.